Báo cáo sơ sài
Bản “Báo cáo đánh giá tác
động môi trường thủy điện Sông Tranh 2” của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)
hoàn thành vào tháng 12/2006, dày gần 200 trang, do nguyên Phó Tổng Giám đốc EVN
là ông Trần Văn Được ký duyệt.
Trước khi xây thủy điện
Sông Tranh 2, báo cáo này đã được gửi đến các bộ ngành, địa phương liên quan để
theo dõi.
Tuy nhiên, sau hàng loạt
trận động đất xảy ra tại huyện Bắc Trà My, Quảng Nam, bản báo cáo này đã bị các
nhà khoa học, chuyện gia “mổ xẻ” vì sự sơ sài và cầu thả thậm chí có người còn
nghi ngờ, bản báo cáo này có sự sao chép từ những báo cáo trước đó.
 |
Toàn cảnh bờ đập
thủy điện Sông Tranh 2 |
Sự sơ sài của báo cáo thể
hiện ở mục IV.2.1.5 “Đánh giá động đất kích thích khi xây dựng dự án” chỉ dài
khoảng 20 dòng.
Theo báo cáo này, thủy điện
Sông Tranh 2: “Không có khả năng gây động đất kích thích khi tích nước, không
gây rủi ro môi trường”. Cơ sở để báo cáo khẳng định “không có động đất kích
thích” chỉ dựa vào công trình “Phân tích các hướng dẫn đánh giá tác động môi
trường của các dự án thủy điện” năm 2002 của tác giả Lê Trần Chấn (Viện Địa lý).
Trong khi kết luận về những
trận động đất ở khu vực thủy điện Sông Tranh 2 vừa qua, các chuyên gia của Viện
Vật lý địa cầu lại cho đó là “động đất kích thích”.
Trên báo Lao Động, ông
Dương Chí Công - GĐ Sở TN - MT Quảng Nam, cho biết: “Cái sai trong báo cáo
này là chủ đầu tư đánh giá, nhận định sai khi cho rằng tích nước hồ chứa không
gây động đất kích thích. Đáng nói là cái sai chồng lên cái sai, sau khi xảy ra
động đất liên tục, chủ đầu tư vẫn không quan tâm nhìn nhận, đánh giá lại vấn đề
trong báo cáo, cũng không chịu nhận sai để nghiên cứu lại toàn diện”.
Sự sao chép cẩu thả?
Điều đáng nói là “Báo cáo
đánh giá tác động môi trường thủy điện Sông Tranh 2” của EVN có những đánh giá
và nhận định về động đất, động đất kích thích khá giống với 2 báo cáo tác động
môi trường của thủy điện A Vương 1 và Đakmi 4 (tỉnh Quảng Nam).
Trên báo Tiền Phong, ông
Dương Chí Công, Giám đốc Sở TN&MT Quảng Nam cho rằng: Đó là tính toán của các
nhà khoa học và cần người có chuyên môn xem xét, đánh giá lại các báo cáo. Tuy
nhiên, ông Công cũng tỏ ra nghi ngờ có sự sao chép ở bản báo cáo này.
Ngoài ra, trong phần đánh
giá động đất kích thích của bản “Báo cáo đánh giá tác động môi trường thủy điện
Sông Tranh 2”, EVN đã có sự “tham khảo” từ báo cáo của chuyên gia... địa lý sinh
vật.
Trong bản báo cáo gây nhiều
tranh cãi này, cơ sở để khẳng định “không có động đất kích thích tại Sông Tranh
2”, báo cáo đã dựa vào công trình “Phân tích các hướng dẫn đánh giá tác động môi
trường của các dự án thủy điện” năm 2002 của tác giả Lê Trần Chấn (Viện Địa lý).
Tuy nhiên, trả lời báo Dân
Việt, tác giả Lê Trần Chấn, một nhà địa lý sinh vật, chuyên nghiên cứu về đa
dạng sinh học, khẳng định ông không phải là một chuyên gia về động đất và ông
cũng không biết đánh giá của mình được EVN đưa vào báo cáo.
“EVN liều thật. Họ đã
hợp pháp hóa tài liệu của hội thảo thành nghiên cứu khoa học về động đất kích
thích tại thủy điện Sông Tranh 2 (TĐST2). Thậm chí họ liều đến mức còn “bịa”
rằng trong báo cáo phân tích... của tôi đánh giá về TĐST2”, ông Chấn cũng
chia sẻ trên báo Lao động
Thêm vào đó, EVN còn lấy
lại kết quả báo cáo đánh giá độ nguy hiểm động đất ở khu vực thủy điện Sông
Tranh 2 do Viện Vật lý Địa cầu khảo sát trong tháng 8/2005.
Cụ thể, chấn động cực đại
có thể xảy ra ở khu vực công trình là 5,5 độ Richter và gia tốc cực đại là 150
m/s2. Chấn động này là do động đất kiến tạo phát sinh trên đứt gãy Hưng Nhượng -
Tà Vi và Trà Bồng gây ra.
Thế nhưng, PGS-TS Nguyễn
Hồng Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần (Viện
Vật lý Địa cầu) lại cho biết trên báo Pháp luật TP.HCM: Trong năm 2003 và 2005,
Viện Vật lý Địa cầu có báo cáo tiền khả thi độ nguy hiểm động đất đối với khu
vực Sông Tranh 2.
Trong các báo cáo không đề
cập gì đến động đất kích thích cũng như kiến tạo phát sinh mà chỉ nói độ rung
động cực đại áp vào thân đập trong bối cảnh nghiên cứu tại thời điểm đó là bao
nhiêu.
Liên quan tới một số thông tin nghi ngờ về chất
lượng “Báo cáo tác động môi trường của thủy điện Sông Tranh 2”, chiều 27/9,
tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9, Bộ trưởng Vũ Đức Đam cho biết, sẽ
giao cho các cơ quan chức năng xem xét.
“Về báo cáo đánh giá tác
động môi trường, Chính phủ sẽ giao cho các cơ quan chức năng xem xét vì các cơ
quan tư vấn hoạt động theo quy định pháp luật, chịu trách nhiệm trước pháp luật
về những việc họ làm”,ông Đam khẳng định.
P. Lan(Tổng hợp)